เวลาพูดถึงเรื่องการปรับพฤติกรรมสุนัข หนึ่งในประโยคที่แน็ตได้ยินบ่อยที่สุดคือ:
“อยากฝึกนะ แต่คนในบ้านไม่ร่วมมือ”
“เราห้ามแล้ว แต่เพื่อนที่มาเที่ยวบ้านชอบแกล้งให้น้องตื่นเต้น”
“จะแก้ไปทำไม ในเมื่อสิ่งแวดล้อมรอบตัวมันไม่เอื้อเลย”
ฟังดูสมเหตุสมผลใช่ไหม? แต่ความจริงที่เจ็บปวดคือ หลายครั้งมันเป็นแค่ข้ออ้างที่เราสร้างขึ้นมา เพื่อที่จะได้ไม่ต้องเหนื่อยลงมือทำต่างหาก
ทุกครั้งที่มาออสเตรเลีย แน็ตจะใช้เวลาเกือบครึ่งนึงของทริปกับการพักที่บ้านเพื่อนหลังนี้ และได้นั่งสังเกตพฤติกรรมของหมาที่อยู่บ้านนี้ น้องไม่ใช่หมาก้าวร้าวเลย นิสัยน่ารัก เป็นมิตร แต่พฤติกรรมบางอย่างเริ่มแย่ลงทีละนิด:
* เช้ามาเริ่มเห่าสั่งเพื่อให้คนปล่อยออกจากกรง
* กระโดดใส่คนเวลามีคนเดินเข้าประตูบ้าน (น้องตัวหนักเกือบ 30 กก. แรงกระแทกไม่ใช่เรื่องเล่นๆ)
* เดินบล็อกทาง เดินป้วนเปี้ยนเวลาคนกำลังทำอาหาร
* พอมีคนส่งของมาหน้าบ้าน เมื่อไหรที่เปิดประตูน้องจะวิ่งพรวดทะลุประตูออกไปประชิดตัวเขาทันที
เรื่องคนส่งของนี่หนักใจมาก คือที่ผ่านมาอาจจะยังไม่มีอุบัติเหตุร้ายแรง ไม่มีใครล้มหัวฟาด หรือไม่มีไรเดอร์ตกใจจนเอาหมวกกันน็อกฟาดหมากลับ แต่นี่คือระเบิดเวลาชัดๆ เพราะไม่ใช่คนส่งของทุกคนจะรักหมา หรือพร้อมจะรับแรงกระแทกจากหมาแปลกหน้าตัวละ 30 กก. ที่พุ่งใส่
ทางแก้มันง่ายนิดเดียว: ใส่สายจูง! จบเลย!
ถ้าหมายังไม่มีความเคารพในพื้นที่ ยังไม่เข้าใจว่าควรตัดสินใจทำอะไรในสถานการณ์แบบนี้ ก็แค่ใส่สายจูงควบคุมไว้ มันเบสิกแค่นั้นเลย
แต่พอแน็ตมีโอกาสได้เปิดอกคุยกับเพื่อนในบ้านเรื่องนี้… สิ่งที่ได้ยินกลับมาคือการบ่นวนลูปเดิมๆ:
“จะฝึกไปทำไม ถ้าคนอื่นยังตามใจอยู่?”
“ฝึกไปก็เสียเปล่า เพราะพอเราไม่อยู่ คนอื่นก็ทำพังหมด”
“ฉันทำทุกครั้งนะ… เฉพาะตอนที่ฉันเห็น” (นั่นไง แปลว่าตอนไม่เห็นก็ปล่อยเบลอ)
จนกระทั่งประชดตัดรำคาญว่า “งั้นก็ขังไว้ตลอดไป ไม่ต้องปล่อยออกมา จะได้ไม่มีปัญหา”
ฟังแล้วเหนื่อยใจมาก เพราะนี่คือกับดักทางความคิดที่คนเลี้ยงหมาหลายคนติดหล่มอยู่
ความจริงที่คนเลี้ยงหมาต้องยอมรับ
- สุนัขฉลาดพอที่จะรู้ว่า “ต้องทำตัวยังไงกับใคร”
หมาแยกแยะบริบทเก่งมาก เขารู้ชัดเจนว่ากับคนนี้กระโดดใส่ได้ กับคนนี้ต้องนั่งนิ่งๆ ถึงจะได้กินขนม หรือกับคนนี้ห้ามแหย็มเด็ดขาด
ถ้าคุณสร้างกติกาที่ชัดเจนและสม่ำเสมอ (Consistent) ในความสัมพันธ์ของคุณกับหมา น้องจะเคารพคุณ ต่อให้คนอื่นในบ้านจะตามใจ หมาอาจจะไปป่วนคนอื่น แต่น้องจะไม่กล้าทำพฤติกรรมแย่ๆ นั้นกับคุณแน่นอน
- คุณเปลี่ยนคนอื่นไม่ได้… คุณเปลี่ยนได้แค่ “ตัวเอง”
ขนาดสามีของแน็ตเอง อยู่กินกันมา 19 ปี แน็ตยังฝึกให้เขาพาไทนี่เดินสายจูงแบบหย่อน ไม่ได้เลย!
แน็ตถึงเรียนรู้ที่จะเลือกปัญหาที่ต้องแก้ และยอมรับความจริงว่า สุดท้ายแล้วทุกคนมีทางเลือกของตัวเองเสมอ
ทุกทางเลือกมีทั้งพาร์ตที่ง่ายและพาร์ตที่ยาก และมันตามมาด้วยผลลัพธ์ (Consequences) เสมอ อยู่ที่คุณจะเลือกรับแบบไหน:
* เลือกที่จะฝึก = เหนื่อย มีวินัย ต้องสม่ำเสมอ แต่ผลลัพธ์คือหมามีมารยาท อยู่ร่วมกันอย่างสบายใจ
* เลือกที่จะไม่ฝึกแล้วโทษคนอื่น = สบายวันนี้ ไม่ต้องเหนื่อยทำอะไร แต่ผลลัพธ์คือต้องทนอยู่กับพฤติกรรมแย่ๆ ไปตลอดชีวิตหมา หรือรอจนเกิดอุบัติเหตุ
สำหรับแน็ต แน็ตไม่แคร์ว่าคนทั้งโลกหรือคนอื่นในบ้านจะทำยังไง ตราบใดที่หมา 5 ตัวของแน็ต รู้ว่าต้องปฏิบัติตัวยังไงเวลาอยู่กับแน็ต และฟังเมื่อแน็ตบอกว่า “ไม่” แค่นี้แน็ตพอใจแล้ว
หยุดมองออกไปข้างนอก เลิกชี้หน้าโทษคนอื่น โทษสิ่งแวดล้อม
เริ่มจากการเซ็ตมาตรฐานของตัวคุณเองกับหมาก่อน ทำอย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ
เพราะสุดท้ายแล้ว… คุณเปลี่ยนใครไม่ได้เลย นอกจากตัวคุณเอง